een steuntje in de rug voor kinderen en ouders

Hoe ga je om met verdriet en gemis?

Rond deze tijd van het jaar, met de feestdagen op komst, voelen veel mensen extra het gemis van geliefden die gestorven zijn. Het kan een hele uitdaging zijn om hier goed mee om te gaan. In dit artikel zet ik een aantal dingen op een rijtje die hierbij helpend zijn.

Heb geen verwachtingen en wees lief voor jezelf

Verdriet komt zoals het komt en regelmatig steekt het de kop op wanneer je er niet op zit te wachten. Zit je net op de fiets om je kinderen naar school te brengen of in een vergadering van je werk en dan voel je je tranen branden. Kijk wat op dat moment het meest liefdevolle is wat je voor jezelf kunt doen. Misschien is dat de tranen toelaten, even naar de wc gaan, het uitspreken naar je collega’s of met jezelf afspreken dat je op een ander moment tijd gaat vrijmaken voor je gevoelens. Jij voelt het beste aan wat in welke situatie mogelijk is en wat het fijnste is voor jou.  

Laat toe wat er komt

Het enige dat verdriet wil, is erkend en doorvoeld worden. Als je je verdriet werkelijk in al zijn diepte toelaat, zal je zien dat het sneller weer naar de achtergrond verschuift.
Een paar jaar geleden zat ik op de bank nadat mijn eerste huisdier was overleden. Als jong, getraumatiseerd katje had ik haar uit het asiel gehaald en we waren dikke maatjes geworden. Ik gaf haar vertrouwen en zij gaf mij bakken met liefde terug. Ik zat naast haar dode lijfje op de bank en had muziek opstaan. En ik voelde een enorme scheidingspijn opkomen. Het was niet alleen het verdriet om haar; er kwam ook een stuk onverwerkte pijn uit mijn verleden mee en het voelde bijna ondraaglijk. Op dat moment besloot ik dat ik 1 nummer lang die pijn in al zijn hevigheid zou gaan voelen. Een paar minuten maar, veel langer leek mij niet haalbaar. Ik voelde en het deed ontzettend pijn, zowel fysiek als emotioneel. Maar door de begrenzing die ik mezelf beloofd had, kon ik het helemaal toelaten. In die paar minuten kon er heling plaatsvinden die anders veel langer had geduurd. Daarna ben ik zeker nog wel verdrietig geweest, maar nooit meer was de pijn zo intens als in die paar minuten.

Kleef niet aan je pijn

Niet kleven aan je pijn en verdriet bestaat uit twee componenten:
1. Identificeer je niet met je pijn. Omdat pijn en gemis zo’n overheersend gevoel in jezelf teweeg brengt, kan het lijken alsof dit je hele leven overneemt. Vooral wanneer je verlies nog heel vers is, kan het voelen alsof de grond onder je voeten volledig is weggeslagen. Maar als jij de pijn in jezelf kan opmerken, betekent dit dat jij de pijn niet bent. Er is meer in jou dan alleen dat. Je kwaliteiten zijn niet ineens verloren gegaan en er bestaat ook nog steeds het vermogen tot lachen en liefhebben in jou. Als je dit kan inzien, ontstaat er een (subtiele) verschuiving in jezelf die maakt dat je de pijn en het verdriet als onderdeel van jouw leven ziet in plaats van iets dat je totaal overneemt.
2. Plak geen verhalen op je pijn. Pure pijn is een directe ervaring; er zijn geen woorden aan verbonden. Het zijn de gedachten die wij over pijn hebben die maken dat het een verhaal wordt. Voorbeelden van dergelijke gedachten zijn: ‘Ik kan niet leven zonder de ander’, ‘Hoe kom ik hier ooit doorheen?’ en ‘Nu is het beste deel van mijn leven achter de rug’. 
Dat je gedachten hebt over je verdriet, is normaal. De uitdaging zit hem erin om je gedachten niet voor waar aan te nemen en er dus niet in te gaan geloven. Want heel sec bekeken gaat je leven, ook al is het met vallen en opstaan, toch door zonder die ander en weet je niet hoe je leven er verder uit zal komen te zien. Door verhalen te verbinden aan je pijn maak je het lijden groter dan het hoeft te zijn. Zodra je dit herkent is de pijn er wel maar is er tevens ruimte voor al die andere dingen die je leven zo de moeite waard maken, ook al lijken die in het begin soms maar heel klein.

Laat het leven stromen

Als je wilt weten hoe je op een gezonde manier met je pijn om kan gaan, kijk dan naar de natuur. 
Een boom staat gewoon. Hij heeft geen voorkeur voor de winter of de zomer. Hij protesteert niet als in de herfst zijn blaadjes loslaten. Hij beweegt mee als het hard waait en als zijn takken niet sterk genoeg zijn vallen deze als vanzelf af. Op de grond composteren ze zodat ze een vruchtbare voedingsbodem vormen waarop nieuw leven kan groeien.
Een boom ondergaat alle seizoenen en alle veranderingen in zijn omgeving zonder er iets van te vinden. Hij zegt niet, als het hard waait, dat hij er even geen zin in heeft. Een boom laat het leven zijn gang gaan en leeft daardoor in vrede.
Als jij niks van je pijn en verdriet vindt, er geen label aan hangt van ‘goed’ of ‘slecht’ of ‘het duurt te lang’ maar het er kan laten zijn als het er is en het ook weer weg kan laten gaan als het weggaat, dan leef je meer in vrede met jezelf. Dan is er nog steeds pijn en verdriet maar het vindt als vanzelf een natuurlijke plek in jouw leven.

Doorzie misvattingen en beperkende overtuigingen

Regelmatig leggen mensen die rouwen een verband tussen de lengte en intensiteit van hun verdriet, en de hoeveelheid liefde die ze voor iemand voelen. Hoe zwaarder je het hebt, hoe meer je van iemand hield, is dan de (vaak onbewuste) overtuiging. Ongemerkt kan je door deze overtuiging vast komen te zitten in je rouwproces. Immers, geen pijn en verdriet meer voelen staat dan gelijk aan niet meer (zoveel) van iemand houden. 
Het gevolg van deze overtuiging is dat mensen zich schuldig gaan voelen wanneer ze weer genieten in hun leven of niet meer continu aan de gestorvene denken. Ze willen niet dat de omgeving of de overledene denkt dat er niet meer van hem of haar gehouden wordt. Onbewust wordt de keuze gemaakt om het dan maar zwaar te blijven hebben en zo kom je in een vicieuze cirkel terecht.
Maar het leven wil gewoon stromen en degene die gestorven is ziet jou liever gelukkig dan lijdend! Als jij het gemis en je verdriet kunt toelaten op momenten dat het zich aandient en ook gewoon mag genieten van de mooie momenten in je leven dan kan het leven ongestoord doorstromen. De pijn en het gemis vinden dan op een natuurlijke manier integratie in je leven en er ontstaat meer balans.

Vraag steun wanneer je hier behoefte aan hebt

Als je teveel van je gedachten en gevoelens binnenhoudt, blokkeert dat een gezonde levensstroom. Door dat wat in je leeft uit te spreken zet je het op aarde en daarmee komt er ruimte in jezelf. 
Voel bij jezelf wat je nodig hebt. Zijn er genoeg mensen in je omgeving waar je bij terecht kunt of heb je ook behoefte aan professionele hulp? 
Weet dat je ook altijd hulp kunt vragen aan het universum. Tot wie of wat je je richt maakt niet uit; je vraag wordt sowieso gehoord en je kan er op vertrouwen dat je op verschillende manieren gesteund en begeleid wordt.

Meer lezen?

In ‘Vingerafdruk van verdriet’ van Manu Keirse vind je herkenning wanneer je zelf te maken hebt met de pijn van gemis in je leven. Ook een aanrader om kado te geven aan een ieder van wie onlangs een dierbare gestorven is.

Meer inzicht en handvatten voor jezelf?

Met een Luisterkind-afstemming kan ik afstemmen op een diepere laag in jou waarin jij zelf weet wat helpend voor je is en wat niet. Je kunt op mijn website meer informatie over de Luisterkind-methode vinden. 

Anna Poppink, Luisterkindwerker
www.luisterklank.nl

© Dit artikel mag gedeeld worden mits met bronvermelding.